Een punctie bij een IVF- of ICSI-traject is een kortdurende ingreep waarbij de eicellen uit de eierstokken gezogen worden. Daarna zullen de eitjes in het laboratorium bevrucht worden door zaadcellen van een man. Deze eicelpunctie is een uitkomst als zwanger worden niet vanzelf gaat. Wil je graag een IVF of ICSI punctie, of twijfel je nog? We vertellen je alles wat je moet weten.

Hoe werkt een punctie bij IVF en ICSI?

De puncties bij IVF en ICSI vinden vrijwel op dezelfde wijze plaats. De twee eicelpuncties bestaan uit vier stappen:

1 Hormonen

Voorafgaand aan de punctie bij IVF of ICSI krijg je hormonen om de eierstokken te stimuleren. In de normale cyclus rijpt er namelijk maar één eicel. Door de hormonen rijpen er 5 tot 10 eicellen per behandeling. Dit vergroot de kans op een zwangerschap. Je krijgt twee hormonen: het GnRH hormoon en het FSH hormoon. Deze spuit je door middel van injecties in. Het GnRH hormoon onderdrukt je eigen cyclus en het FSH hormoon stimuleert de groei van meerdere eicellen. Door middel van vaginale controle-echo’s worden de eierstokken met de rijpe follikels (eiblaasjes) in de gaten gehouden. 34 tot 36 uur voor de punctie spuit je een derde injectie in: het HCG hormoon. Dit hormoon zet de laatste rijping in gang.

2 Punctie

Wanneer je eicellen gerijpt zijn, zullen deze worden weggezogen. Dit gebeurt tijdens de IVF en ICSI punctie. Het wegzuigen wordt gedaan door een naaldgeleider die op de echokop is bevestigd. Door deze naaldgeleider kan een lange naald in de vagina gebracht worden. Aan deze naald zit een slang vast waardoor middels een pomp gezogen kan worden. Halverwege dit slangetje zit een opvangpotje. De naald wordt door de vaginawand rechtstreeks in de follikels geprikt. Vervolgens zuigt de pomp de vloeistof en de eicel in het opvangpotje. Bij de punctie mag de man gewoon aanwezig zijn. De aanwezigheid van een partner geeft vaak wat comfort en geruststelling. 

3 Bevruchting

Om een bevruchting plaats te laten vinden, zijn zaadcellen van de man nodig. Deze zaadcellen worden verkregen door masturbatie. De goede zaadjes uit het sperma worden vervolgens samengebracht met de eicel (IVF). In het geval van ICSI wordt er één sterke zaadcel geïnjecteerd in een eicel. In beide gevallen wordt dit gedaan in een laboratorium. Wanneer de zaadcel en eicel versmelten tot een embryo, spreken we van een succesvolle bevruchting.

4 Terugplaatsing embryo

Enkele dagen na de bevruchting worden er één of twee embryo’s teruggeplaatst in de baarmoeder. De terugplaatsing gaat via de vagina. Wanneer het embryo zich goed innestelt, spreken we van een zwangerschap.

Verschil tussen IVF en ICSI punctie

Hoewel IVF en ICSI vrijwel op dezelfde wijze plaatsvindt, is er toch een verschil. Dit verschil zit in de manier waarop de eicel en de zaadcel versmelten tot een embryo. Het verschil leggen we hieronder nader uit.

IVF punctie

IVF staat voor vitro fertilisatie. In het Nederlands betekent dit ‘in glas bevruchting’, oftewel reageerbuisbevruchting. Bij een IVF punctie wordt een vrouwelijke eicel met zo’n 100.000 mannelijke zaadcellen samengebracht in een glazen schaaltje. De bevruchting van de eicel gaat dan vanzelf. Een bevruchte eicel wordt vervolgens in de baarmoeder geplaatst. 

ICSI punctie

ICSI staat voor ‘intra-cytoplasmatische sperma injectie’ en is ook een reageerbuisbevruchting. In principe vindt de ICSI punctie op vrijwel dezelfde wijze plaats als de IVF punctie, alleen wordt bij de bevruchting na de ICSI punctie één goede zaadcel in de eicel gebracht met behulp van een kleine naald. De bevruchting vindt bij deze behandeling dus kunstmatig plaats. Vervolgens wordt de bevruchte eicel in de baarmoeder geplaatst. ICSI wordt voornamelijk gebruikt wanneer de kwaliteit van het zaad slecht is. 

Voorbereiding

De grootste voorbereiding zijn de hormonen en vaginale controle-echo’s voorafgaand aan de punctie. Toch kun je op de dag van de punctie zelf ook wat voorbereidingen treffen. 

Ontbijten

Op de dag van de IVF of ICSI punctie mag je gewoon ontbijten. Het is zelfs aan te raden om te eten in verband met de medicatie die je krijgt tijdens de punctie. Door deze verdoving zou je met een lege maag eerder misselijk kunnen worden. Je mag echter niets drinken. 

Medicijnen voor de punctie

Een uur voor de IVF of ICSI punctie mag je 1.000 mg paracetamol innemen. Ook mag je 1 tablet Oxazepam (10 mg) innemen. Vraag je arts naar het gebruik van Oxazepam, dit medicijn is namelijk alleen op recept te verkrijgen.

Is een punctie pijnlijk?

Doordat je medicijnen mag innemen voorafgaand aan de punctie, wordt de pijn afgevlakt. Toch blijft het feit dat er met een naald in de vaginawand wordt geprikt. Doordat de eierstokken zelf niet verdoofd kunnen worden, kan het aanprikken van de follikels in je eierstokken pijnlijk zijn. De ene prik is vervelender dan de ander. Het voelt als een soort stekende ‘elektrische schokjes’. Het kan ook vergeleken worden met menstruatiekrampen.

Uiteraard verschilt het per persoon hoe pijnlijk het aanprikken kan zijn, omdat de perceptie van pijn voor iedere vrouw verschillend is. Ook kunnen andere factoren een rol spelen: de gespannenheid van de vrouw, de gevoeligheid van de eierstokken, de beweeglijkheid van de eierstokken, de bereikbaarheid van de eierstokken en het aantal follikels.

Wanneer vindt de punctie plaats?

De punctie bij IVF of ICSI vindt plaats rond de 14e cyclusdag. Dit is de dag waarop de eisprong plaatsvindt. Bij sommige vrouwen zijn de eicellen al eerder klaar om weggezogen te worden. Andere vrouwen hebben wat langer nodig. Samen bepalen we aan de hand van de vaginale echo’s hoe de eiblaasjes zich ontwikkelen en wanneer de punctie gaat plaatsvinden. De exacte datum krijg je minimaal twee dagen van tevoren te horen.

Hoeveel eicellen bij een IVF en ICSI punctie?

Tijdens de punctie worden alle follikels aangeprikt. In elke follikel zit een eicel. Gemiddeld zijn dit er acht tot tien. Als de eicel goed is uitgerijpt, komt deze mee met de vloeistof. Na de eicelpunctie gaat het opgezogen vocht met daarin de eicellen naar het laboratorium. Daar wordt geteld hoeveel eicellen er gevonden zijn. 

Hoe lang duurt een punctie?

De hele IVF of ICSI punctie duurt ongeveer een half uur. Het aanprikken van de follikels duurt zo’n vijf minuten per eierstok. 

Medicijnen tijdens en na de punctie

Als voorbereiding op de punctie mag je de medicijnen paracetamol en Oxazepam innemen. Ook tijdens de punctie mag je medicijnen nemen om de behandeling goed door te komen, zoals een extra pijnstiller. In Nij Linge kunnen we geen narcose geven, omdat hiervoor een anesthesist nodig is. We bespreken de mogelijkheden van medicijnen en verdovingen altijd van tevoren met je.  

Na de punctie krijg je Utrogestan mee. Dit medicijn zorgt ervoor dat de baarmoeder zich klaar gaat maken voor innesteling van het embryo. De capsules moet je vaginaal inbrengen. Op de dag van de punctie breng je ’s middags 200 mg en ’s avonds 200 mg in. De dag na de punctie breng je 600 mg in. Dit dien je te verdelen over de ochtend (200 mg), middag (200 mg) en avond (200 mg). Dit doe je tot aan de zwangerschapstest. Wanneer de menstruatie duidelijk doorbreekt, kun je eerder stoppen. Ook mag je in de dagen na de punctie gerust gebruikmaken van pijnstilling, zoals paracetamol. 

Wat gebeurt er na de punctie?

Na afloop van de IVF of ICSI punctie wacht de vrouw in een aparte ruimte om de pijnstilling uit te laten werken. De eicellen die tijdens de eicelpunctie zijn opgevangen, gaan via een speciale warmhoudbox naar het Erasmus MC. Dit kan het beste gedaan worden door de partner. Bij het Erasmus MC lever je de box in bij het IVF laboratorium. Nu is het de beurt van de man om in een speciale kamer sperma te produceren door middel van masturbatie. Zorg dat je je handen goed  wast met zeep en de penis goed reinigt met water. Het sperma kun je opvangen in een speciaal steriel plastic potje. Nadat je het sperma ook hebt ingeleverd, kan het laboratorium aan de slag. Ze tellen de eicellen en de zaadcellen. Vervolgens moet je de box weer terug naar Nij Linge brengen. 

Binnen een uur krijgen jij en jouw partner te horen hoeveel eicellen er zijn verkregen en wat de zaadkwaliteit is. Het kan zijn dat er minder eicellen worden gevonden dan in eerste instantie werd verwacht. Dit kan komen doordat er geen eicel in de follikel zat of dat de eicel nog niet goed gerijpt was om uit te komen. In het ergste geval vinden we helemaal geen eicellen. Het kan ook aan de zaadkwaliteit liggen. In beide gevallen bespreken we dit met jullie. Na het gesprek mogen jullie weer naar huis. Nu is het aan de zaadcellen en eicellen om zich tot embryo’s te ontwikkelen. Niet alle embryo’s groeien goed uit tot een embryo dat teruggeplaatst of ingevroren kan worden.

Tips

  • Voor de man is het belangrijk dat er 2 tot 5 dagen voor de punctie geen zaadlozing mag zijn geweest. De kwaliteit van het sperma is in dit geval het meest optimaal. 
  • Na de punctie kun je als vrouw bloeden. Gebruik geen tampons om het bloed op te vangen. Dit verhoogt de kans op een infectie.
  • Vanaf de dag dat de punctie van IVF of ICSI afgesproken wordt tot en met de terugplaatsing, adviseren we niet te vrijen. Er is in de buik geprikt en er zijn nog wat wondjes. Deze wondjes helen heel snel, dus de volgende dag zou gemeenschap weer mogelijk kunnen zijn (als je geen bloedverlies meer hebt en als je buik het toelaat). Wel is het verstandig om tijdens het vrijen voorbehoedsmiddelen te gebruiken om een natuurlijke zwangerschap te voorkomen. Soms komen tijdens de IVF of ICSI punctie namelijk niet alle eicellen uit de follikels. Dan kan het zijn dat deze eicellen in de buik terecht komen. Bij het vrijen zouden deze dan bevrucht kunnen worden. Deze eicellen overleven echter maar enkele dagen. 
  • Doe rustig aan en drink veel water, thee of vruchtensap. De dag van de IVF of ICSI punctie kun je het beste liggend op de bank of in bed doorbrengen. Ga niet werken.
  • Zolang je nog bloed verliest, kun je het beste niet in bad gaan.
  • Neem, als je nog pijn hebt, paracetamol. Als dit onvoldoende werkt, neem dan contact met ons op.
  • Rijd geen auto op de dag van de IVF of ICSI punctie. De medicijnen maken je mogelijk suf. 
  • Je lichaam zal zichzelf binnen enkele dagen herstellen van de ingreep. Blijf lekker in beweging, zonder overbelasting. 

Veelgestelde vragen

  • Wanneer punctie IVF?

De IVF punctie vindt plaats wanneer je eicellen gerijpt zijn. Dit is rond de 14e cyclusdag, de dag waarop de eisprong plaatsvindt. We bepalen aan de hand van echo’s hoe de eiblaasjes zich ontwikkelen en wanneer de punctie gaat plaatsvinden. De exacte datum weet je minimaal twee dagen van tevoren.

  • Wat is een punctie IVF?

Een punctie is het wegzuigen van eicellen. Bij IVF is dit het moment dat de eicellen uit je eierstokken gezogen worden. Een eicelpunctie is een kortdurende ingreep die in het ziekenhuis of in een kliniek, zoals Nij Linge, plaatsvindt. 

  • Hoe lang duurt een punctie IVF?

De hele IVF punctie duurt ongeveer een half uur. Het aanprikken van de follikels (eiblaasjes) duurt zo’n vijf minuten per eierstok. 

  • Welke dag punctie IVF?

De IVF punctie vindt plaats rond de 14e dag van je cyclus. Bij sommige vrouwen zijn de eicellen al eerder klaar om weggezogen te worden. Andere vrouwen hebben wat langer nodig. De IVF punctie vindt altijd in de ochtend plaats.

  • Hoe werkt een punctie IVF?

Bij een IVF punctie krijg je eerst hormonen om meer eicellen te produceren. Wanneer de eicellen gerijpt zijn, worden ze weggezogen met een naald en pomp. Daarna worden 100.000 zaadcellen samengebracht met de eicel en tot embryo versmolten. Als het embryo goed innestelt, ben je zwanger.

  • Hoe lang pijn na punctie IVF?

Je kunt enkele dagen na de IVF punctie nog pijn ervaren. Ook kun je nog bloed verliezen. Als je pijn hebt, kun je pijnstillers zoals paracetamol slikken. Gaat de pijn niet over, neem dan contact met ons op.

Persoonlijke benadering

Nij Linge is een centrum waar cliënten zich prettig voelen en gehoord worden.

Veilig

Bij Nij Linge zit je goed; in ons centrum werken wij veilig en volgens de laatste normen.

Doeltreffend

Nij Linge is gespecialiseerd in alle vormen van fertiliteitsbehandelingen.

Ruime ervaring

Al onze medewerkers zijn goed geschoold, ervaren en op de hoogte van de laatste ontwikkelingen.

Met het ZKN Keurmerk voldoen wij aan alle eisen voor kwaliteitsmanagement.

Nij Linge is in bezit van de Freya Pluim. Hiermee voldoen we aan de kwaliteitscriteria die door Freya zijn opgesteld.

Onze website maakt gebruik van cookies en daarmee vergelijkbare technieken. Klik op 'Ik ga akkoord' om toestemming te geven voor het plaatsen van cookies. Lees ons privacy statement